اگر اجزای تشکیل دهنده تور را به سه بخش

 1 - فروش به مسافر در مبدا

2 - حمل مسافر از مبدا به مقصد

3 - سرویس دهی به مسافر در مقصد تقسیم نمائیم ، آنگاه موسساتی که باید با همکاری و مساعدت یکدیگر این اجزا را با هم ترکیب نموده و تلاش نمایند تا شرایط مناسبی را برای مسافران فراهم آورند عبارت خواهند بوداز :

 

الف ) آژانس مسافرتی Travel Agent: آژانس مسافرتی مسئولیت فروش تور و راهنمائی مسافران را جهت خرید تورهای مورد درخواست خود با توجه به مقصد و بودجه در نظر گرفته شده به عهده دارند .

ب ) شرکتهای حمل و نقل مسافر Carrier:این مراکز مسئولیت حمل و نقل مسافران از مبدا به مقصد و بالعکس را بر عهده داشته و به چهار صورت عمده هوایی (ایرلاین ها) ، زمینی (خودروهای گردشگری ) ، ریلی (راه آهن) و دریایی (کشتی) وجود دارند .

ج )آژانس کارگزار Supplier : موسسه ایست که مسئولیت ارائه سرویس های لازم در مقصد از قبیل رزرو هتل ، ترانسفر فرودگاهی ، ارائه گشت های محلی ، بکار گیری راهنمایان محلی تور و . . . را عهده دار است . معمولاً این آژانس توسط تور اپراتور انتخاب می گردد .

د )هتل ها و مراکز اقامتی Hotels: هتل ها و مراکز اقامتی یکی از ارکان اصلی تور محسوب می گردند و معمولاً اختلاف در درجه و تعداد ستاره های هتل منجر به اختلاف قیمت در تور می گردد و لیکن در تور های خارجی به واسطه قوانین و مقررات کشور های مقصد ممکن است که هتل ها نتوانند و یا نخواهند که مستقیماً با برگزار کنندگان تور در کشور های دیگر که قصد اعزام گردشگر به هتلشان را دارند قرارداد منعقد نمایند لذا در این حالت آژانس های کارگزار مستقر در مقصد این وظیفه را به عهده خواهند گرفت .

ه )تور اپراتور Tour Operator :علاوه بر موسسات فوق امروزه می توان از تور اپراتورها نیز بعنوان یکی از مراکز اصلی و تاثیر گذار در صنعت گردشگری نام برد. این موسسات مسئولیت هماهنگ کردن اجزاء تشکیل دهنده تور را به عهده دارند . تور اپراتور را می توان تولید کننده تور نامید زیرا با خرید مواد اولیه (پرواز ، هتل و. . . ) که تاریخ مصرف مشخص دارند اقدام به تولید تور می نماید . تور اپراتورها پس از عقد قرارداد با موسسات مورد اشاره در بند های ب ، ج و د و تولید پکیج های مسافرتی ، خدمات خود را با قیمت های رقابتی و بصورت عمده به مراکز فروش خدمات به مسافر در مبداء (آژانس های مسافرتی مورد اشاره در بند الف) ارائه می نمایند .

   

انواع آژانس ها و یا دفاتر خدمات مسافرتی موجود در ایران

به استناد بند های الف ، ب و پ ماده یک آیین نامه نظارت بر تاسیس و فعالیت دفترهای خدمات مسافرتی ، سیاحتی ، جهانگردی و زیارتی موضوع تصویب نامه شماره 14404/ت 23203 ها مورخ 5/4/1380 هیات محترم وزیران آژانس های مسافرتی به سه دسته زیر تقسیم می گردند :

الف ) آژانس های مورد اشاره در بند الف ماده یک آیین نامه فوق الذکر که تحت نظارت مستقیم سازمان هواپیمائی کشوری هستند و وظیفه اصلی آنها فروش بلیط خطوط مختلف هوائی داخلی و خارجی است . شایان ذکر است این گونه دفاتر نه تنها به هیچ عنوان حق برگزاری تور را ندارند بلکه حق فروش تور های سایر دفاتر برگزار کننده را نیز ندارند چرا که اساساً مجاز به عقد قرارداد تور با مسافر نیستند .ضمناً این نوع از آژانس های مسافرتی با رعایت آئین نامه ها و ضوابط مربوطه می توانند به عضویت یاتا IATA درآیند . به اینگونه دفاتر اصطلاحاً آژانس های دارنده مجوز بند الف گفته می شود . 

ب ) آژانس های مورد اشاره در بند ب ماده یک آیین نامه فوق الذکر که تحت نظارت مستقیم سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری هستند و وظیفه اصلی آنها برگزاری انواع تورهای داخلی و خارجی ، رزرو هتل ، اخذ ویزا و سایر فعالیت های مرتبط با صنعت گردشگری می باشد . شایان ذکر است این گونه دفاتر حق برگزاری تور در مسیر عربستان (حج) ، سوریه و عراق را ندارند . به اینگونه دفاتر اصطلاحاً آژانس های دارنده مجوز بند ب گفته می شود . 

پ ) آژانس های مورد اشاره در بند پ ماده یک آیین نامه فوق الذکر که تحت نظارت مستقیم سازمان حج و زیارت هستند و وظیفه اصلی آنها برگزاری انواع تور هائی است که جنبه زیارتی دارد از جمله برگزاری تور در مسیر عربستان (حج) ، سوریه و عراق . شایان ذکر است این گونه دفاتر حق برگزاری تور در مسیر های غیر زیارتی را ندارند . به اینگونه دفاتر اصطلاحاً آژانس های دارنده مجوز بند پ گفته می شود . 

نکته مهم : آژانس های مسافرتی موجود در کشور می توانند هریک از مجوز های مذکور را بطور مجزا و یا ترکیبی از دو یا هر سه مجوز داشته باشند . در آن صورت آژانس مربوطه بطور همزمان تحت نظارت مستقیم تمامی سازمان هائی قرار خواهد داشت که مجوزهای خود را از آنها دریافت نموده است .